Nasza galeria
upraw zielarskich

Lawenda jest silnie rozgałęzionym półkrzewem z rodziny jasnotowatych do której należą znane zioła aromatyczne takie jak: mięta pieprzowa, melisa, szałwia, tymianek, oregano. Wyrasta do sześćdziesięciu centymetrów wysokości o liściach równowąskich, szaro owłosionych i zieleniejących pokrytych jak łodygi kutnerem co nadaje im szlachetny srebrzysty odcień. Kwiaty zebrane są w kłosy barwy niebieskiej czy fioletowo niebieskiej zawierają do 3% olejku zapewniając lawendzie bardzo intensywny i przyjemny zapach.

Dzięki długiemu okresowi kwitnienia, pięknej barwie kwiatów i miłemu zapachowi chętnie uprawiana też jest jako roślina ozdobna licznie odwiedzana przez motyle i pszczoły. Odmiany hodowlane mogą przybierać różne kolory i występują tu formy o kwiatach zarówno białych jak i różowych po czerwono-fioletowe.

Słowo lawenda pochodzi od łacińskiego czasownika „lavare”- myć, prać, czyścić a roślina znana była już Rzymianom którzy używali jej do kąpieli i prania. Żywiono wtedy przekonanie że brzydkie zapachy niosą chorobę a piękny zapach lawendy działa kojąco i profilaktycznie. Ojczyzną lawendy są rejony Morza śródziemnego gdzie występuje w stanie naturalnym na wapiennych, suchych wzgórzach. Uprawiana jest jednak również nie tylko w Europie Południowej ale również w Ameryce Północnej, Brazylii, Argentynie czy Australii.

Chorwacka wyspa Hvar znana jest również jako „lawendowa wyspa” ze względu na masowo sadzoną tu lawendę odmiany Lavendula croatia, która jest głównym źródłem dochodu wyspy. Największym rejonem uprawowym pozostaje francuski region Prowansji. Występuje tam w stanie naturalnym w dwóch różnych gatunkach:

Lavendula angustifolia lawenda wąskolistna nazywana też prawdziwą (Lavender). Rośnie na terenach położonych powyżej 800 m n.p.m. i dostarcza najszlachetniejszego olejku poszukiwanego do produkcji perfum. Jednak by uzyskać jeden litr esencji potrzeba aż stu trzydziestu kilogramów kwiatów.

Drugim gatunkiem rosnącym w warunkach naturalnych jest Lavendula latifolia (Lawenda szerokolistna).

Na skutek przenoszenia pyłku przez pszczoły pojawiła się nowa odmiana Lavendula hybryda określana jako Lavandin o wyraźnie większej zawartości olejku. Formy hybrydowe dla celów produkcyjnych pozyskuje się metodą klonowania.

Pierwszym udanym klonem hodowlanym był Lavandin abriale uzyskany przez prof. Abriale już w roku 1930. Prowadzone intensywnie prace hodowlane przez prof. Grosso doprowadziły do uzyskania bardzo zdrowego klonu Lavandin Grosso dającego 3 krotnie większy plon ale znacznie gorszego olejku. Do wyprodukowania jednego litra olejku wystarczy czterdzieści kilogramów kwiatów.

Znajduje jednak masowe zastosowanie do aromatyzowania, szamponów, mydeł i środków czystości.

Dzisiaj dziewięćdziesiąt procent olejków uzyskiwanych we Francji jest z tej odmiany i zajmuje 75% obszarów produkcyjnych. Jest jednak bardziej wrażliwą na mróz i wytrzymuje spadki temperatury do -15 co ogranicza uprawy tylko do cieplejszych regionów.

W Polsce oraz na plantacjach Lawendowej Farmy uprawiana jest Lawenda angustifolia, odmiana najbardziej szlachetna i do tego lepiej przystosowana do naszych surowych zim.

Lawenda wymaga gleb lżejszych ale ciepłych i żyznych o wapiennym podłożu. Dobrze udaje się na glebach lessowych i rędzinach. Dużą rolę odgrywają warunki miejscowe a więc dobrze nasłonecznione stanowiska o wystawie południowej osłonięte od zimnych wiatrów. Na takich stanowiskach może pozostać nawet do 10 lat. Wymaga jednak starannej pielęgnacji i odmładzania prze silne jesienne przycinanie . Można rozmnażać ją z nasion a materiał nasienny stanowią suche niełupki. Wysiewać należy późną jesienią z płytkim przykryciem a nasiona przechodzą w glebie naturalną stratyfikację i nie wymagają już specjalnych zabiegów pobudzających kiełkowanie. Można rozmnażać ją też przez ukorzenianie nowych pędów wczesnym latem lub jesienią albo z dwuletnich sadzonek produkowanych w szklarni.

Lawenda w medycynie naturalnej

Lawenda jest skutecznym ziołem polecanym w stanach napięcia nerwowego oraz na fizyczne objawy spowodowane stresem; bóle głowy, migrenę i bezsenność, zmniejsza kołatanie serca, łagodzi depresje. Wprowadza nasze ciało i umysł w stan relaksu i odprężenia. Doskonale dezynfekuje, udrażnia drogi oddechowe, poprawia krążenie, zmniejsza bóle mięśniowo-stawowe. Napar z jej kwiatów likwiduje problemy trawienne.

Lawenda w kosmetyce

W kosmetyce naturalnej stosuje się głownie olejek eteryczny, który służy do kąpieli, masaży oraz do aromatyzowania naturalnie wytworzonych kremów, mydeł i balsamów. Olejek z lawendy przyspiesza regenerację naskórka i ma działanie antyseptyczne, jest polecany do każdego rodzaju skóry, a szczególnie do skóry zniszczonej.

Lawenda w kuchni

Lawenda znajduje zastosowanie również w kuchni. Chcąc uzyskać z niej przyprawę zbiera się młode liście na początku maja i suszy w cieniu. Cechuje je gorzki, ostry zapach i silny aromatyczny smak. Szczególnie doceniana jest w kuchniach francuskiej, hiszpańskiej i włoskiej. Wchodzi w skład sławnych ziół prowansalskich. Jest niezwykłym dodatkiem do dań rybnych, baraniny i dziczyzny, sałatek a nawet do ciast i deserów.

Lawenda w garderobie

Lawenda jest też naturalnym środkiem w walce z molami. W tym celu należy napełnić lniane lub bawełniane woreczki kwiatem lawendy i umieścić w szafie, nada to naszym ubraniom przyjemnego zapachu i skutecznie odstraszy mole.